مدارس سودمند

                                                     نوشته : احمد عباسپور

 ا موزش پرورش عامل اصلي و كليدي توسعه اجتماعي .اقتصادي .فرهنگي و سياسي هر جامعه اي محسوب مي شود .تجزيه و تحليل عوامل موثر در رسد و توسعه جوامع پيشرفته بيانگران است كه همه اين كشورها .از آموزش و پرورش كارامد و سودمند برخوردار بوده اند

اولياي دانش آموزان به سبب حساسيت و اهمييت كيفييت آموزش و پرورش وتاثير آن بر سرنوشت اتي فرزندانشان به شدت تمايل يافته اند فرزندان خود را به دست مدارسي مي سپارند كه طبق تحقيقات آنان .عملكرد خوب و سودمندي دارند .

مديريت سودمند و اثر بخش احتمالا عامل اصلي در كشورهاي توسعه يافته و مورد نياز ترين عامل براي كشورهاي در حال توسعه است .

مفهوم سودمندي با تعيين موضع اهداف درست و مناسب .و تحقق بخشيدن اهداف تا حدود زيادي ارتباط دارد .كارايي و سودمندي مفاهيمي مرتبط و در عين حال مستقل هستند و يكي از اين دو عامل بر ديگري تاثير نمي گذارد . يعني مديران مي توانند كاملا كارامد و سودمند .غير كارامد وغير سودمند . كارامدوغير سودمند و غيركارامدوسودمند باشند .

  مديراني كه هم كارامد و سودمند هستند اهداف مدرسه را با استفاده از حداقل منابع برآورده مي سازند .

 مديراني كه غير كارامد و سودمند هستند نمي توانند از منابع به درستي استفاده كنند . منابع را تلف مي كنند وبه اهداف سازمان نمي رسند 

 مديراني كه كارامد و غير سودمند هستند از منابع سازمان به نحو درستي استفاده مي كنند ولي تحقق اهداف مورد پذيرش قرار نمي گيرد . زيرا سازمان اهداف نامناسبي را دنبال مي كند .

مديراني كه سودمند و غيركارامد هستند به اهداف مدرسه مي رسند اما از منابع بسيار زيادي براي رسيدن به اهداف استفاده يا انها را تلف مي كنند .

 همه مدارس داراي نشانه هايي ا ز سودمندي هستند اما همه مدارس سودمند نيستند . 

ميزان موفقييت مدارس با شرايط محيطي . اجتماعي و مدبريت هاي گونگون با دانش. تجربه و تواناييهاي متفاوت و تعداد دانش اموزان نامساوي . كاملا متفاوت است . اين تفاوتها از هر چه ناشي شود براي والدين نگران كننده و براي مسئولان هشدار دهنده است .

 مهارت هاي ادراكي

      مهارت هاي ادراكي سبب مي شود كه مديران مدارس در تصميم گيري مربوط به مولفه هاي آ موزشي كمترين خطا را داشته باشند .ظرافت هاي مديريت را بهتر درك كنند و تركيب مناسب و معقولي بين عوامل آموزش برقرار سازند . براي اينكه مديران مدارس به مهارت هاي ادراكي مجهز شوند .لازم است در دو زمينه فكري كار كنند .

تفكر سيستمي داشته باشند و به ذهنيت فلسفي مجهز شوند 0

2-           مهارت هاي انساني

اهمييت مهارت انساني در اداره مدرسه به خاطر اين است كه دانش آموزان مدرسه در حال شكل گيري هستند و برخورد با آنان به ظرافت و تخصص نياز دارد .

روابط انساني عبارت است از توان برقراري ارتباط انساني با معلمان و دانش آموزان از طريق پذيرفتن وجود . شخصيت . ويژگي هاي فردي و همه تفاوت هايي كه انان با شخص مدير دارند . براي اين كه مديران مدارس بتوانند از آثار اين مهارت به خوبي استفاده كنند لازم است دانش اموزان را به اندازه كافي بشناسند . از جمله :

دانش اموزان دوره متوسطه داراي ويژگي هاي زير هستند .

1-           آغاز شكل گيري حس استقلال 2-رسيدن به مرحله ادراك ارزشهاي اجتماعي 3- گرايش به مرام و مسلك 4 احساس مسووليت 4- تماس هاي اجتماعي متنوع 5- حل مشكل به تنهايي

3-مهارت هاي فني و حرفه اي

براي اين كه مديران مدارس به مهارت هاي فني و حرفه اي مجهز شوند لازم است در زمينه هاي زير تلاش نمايند .

مهارت هاي حرفه اي شامل :

1-           آشنايي با روش هاي تدريس – فلسفه آموزش وپرورش – ارزشيابي دانش اموزان و مدرسه – جامعه شناسي آموزش و پرورش – روان شناسي تربيتي و اصول و مباني آموزش و پرورش

2-مهارت هاي فني شامل :

      پرسنل آموزشي – بيان نيازهاي معلمان – مصاحبه – سازماندهي گروهي – تحليل داده هاي پرسنل اموزشي – تحليل نمره هاي دانش اموزان -حضور و غياب دانش موزان – سرپرستي از طرح هاي نگهداري وسايل مدرسه – سازماندهي فضاي اموزشي – تفويض اختيار – پيش بيني وقايع ياري دهنده و اخلال گر در برنامه ريزي – تغيير نيازهاي اموزشي – بودجه بندي – خريد و فروش –كسب درامد براي مدرسه 

معيارها و تعاريف عملياتي سودمندي

1-بهره وري : حدودي كه كاركنان مدرسه و دانش اموزان اهداف را محقق مي سازند .

2-كارايي : نسبت عملكرد افراد و مدرسه در مقابل هزينه هاي مصرف شده براي آن

3-كيفيت : سطح دستاوردها . نتايج . عملكردو خدمات افراد و مدرسه

4-رشد  : بهبود در كيفيت پيشنهادات . تفاهم و نواوري . استعداد و شايستگي عمومي

5- غيبت : تعداد دفعات عدم حضور و غيبت معلمان . دانش اموزان و ديگر كاركنان مدرسه

6- انتقال : تعداد انتقال هاي داوطلبانه و جابجايي دانش اموزان . هيات آموزشي و كاركنان ديگر

7- رضايت شغلي معلمان : ميزاني كه  معلمان از پيامدهاي شغلي مختلفي كه دريافت مي دارند خوشحال مي شوند .

8- رضايت شغلي دانش اموزان : ميزاني كه دانش اموزان از نتايج آموزشي كه دريافت مي كنند خوشحال مي شوند .

9-انگيزش : درجه تمايل معلمان  .دانش اموزان وديگر كاركنان مدرسه براي درگير شدن در كار مدرسه

10- روحيه : احساس خوب كلي كه معلمان . والدين . دنش اموزان و ديگر كاركنان نسبت به مدرسه و اهداف آ ن دارند .

11- انسجام : ميزاني كه دانش اموزان و معلمان يكديگر را دوست دارند .با يكديگر به خوبي كار مي كنند. ارتباط كامل و باز برقرار مي كنند و تلاش هاي خود را هماهنگ مي سازند .

12 –برنامه ريزي : درجه اي كه اعضاي مدرسه مراحل آينده را برنامه ريزي مي كنند . و در تعيين هدف سهيم مي شوند .

13- همسازي هدف : ميزاني كه اعضاي اجتماع . والدين و دانش اموزان توافق دارند كه اهداف يكساني براي مدرسه وجود دارد.

14-ارتباطات : كارآيي انتشار اطلاعاتي كه توسط مدرسه براي سودمندي مدرسه مهم تلقي مي شود .

15- نفوذ مشترك : توانايي مدرسه براي نگهداري ساختارها. كاركردها و منابع خاص در طول زمان به ويژه در طول دوره هاي فشار

16-   باز آموزي و توسعه : ميزان مشاركت اعضاي مدرسه در تصميم گيري هايي كه آنها را مستقيم تحت تاثير قرار مي دهد .

17-    تاكيد بر موفقييت : ميزان ارزشي كه مدرسه براي رسيدن به اهداف موجود و جديد قايل مي شود ،

آنچه بيان شد مبنايي براي اثر بخشي و سودمندي مدارس و مديران و ارزشيابي از انان فراهم مي آورد . اين معيارها راهنماي ارتقاي سطح سودمندي مدرسه هستند . و زمينه را براي ارزشيابي ميزان سودمندي و فعاليت هاي مديريت مدارس فراهم مي كنند. .

منابع :

علاقه بند.علي. مباني و اصول مديريت اموزشي . تهران .بعثت . 1371

بهرنگي .محمدرضا. ذهنيت فلسفي در مديريت اموزشي  . تهران .1371

1.sergiovanni educational  governance and administration . 1992

2.hodgetts richarad . management . 1988