مهارتهای زندگی چیست.

عبارتند از مجموعه توانایی هایی که فرد را قادر می سازد تا با برقراری ارتباط با اجتماع و دیگران سازگاری لازم را کسب نموده و نیاز های خود را تامین نماید.

 

این مهارت ها عبارتند از :

1 – مهارت خود شناسی

2- مها رت تفکر خلاق

3- مهارت تفکر انتقادی

4-  مهارت همدلی

5- مهارت ارتباط بین فردی

6- مهارت داشتن روابط موثر

7- مهارت تصمیم گیری

8-  مهارت کنارآمدن با هیجان و فشار- روانی

9- مهارت حل مسئله

 

مراحل تهیه و تدوین فعالیتهای مکمل

 

الف- تعیین مفاهیم اصلی درس یا مسئله مرتبط به هر درس

ب- مشخص کردن سطوح حیطه های یاد گیری

ج- مشخص کردن هدف

د- انتخاب روش ( روشهای ) متناسب با مفاهیم و اهداف درس

ه- اجرای روش ( روشهای ) مناسب در تهیه  وتولید فعالیتهای مکمل و اساس مفاهیم و اهداف درس

 

مصادیق عملیاتی انتخاب و اجرای روش ها ( مراحل  دوره )

در ادامه تعدادی از روشهای مشارکتی و اکتشافی معرفی می شوند که شامل چهار ساختار زیر است :

 

v     فعالیتهای مکمل مبتنی بر محتوای کتابهای درسی

 

v     فعالیتهای مکمل مبتنی بر خلاقیت ونوآوری معلمان

 

v     فعالیتهای مکمل مبتنی بر شرایط و امکانات محلی اجرایی منطقه ای

 

v     فعالیتهای مکمل مبتنی بر استعداد های خاص و تفاوت های دانش آموزان

 

مصادیق عملیاتی فعالیتهای مبتنی بر محتوا وخلاقیت ونوآوری معلمان ( 1و2)

 

 

 

 

 


مصادیق عملیاتی فعالیتهای مبتنی بر نیاز های محلی منطقه ای  و استعداد های خاص

 

الف- با استفاده از فعالیتهای مبتنی برنیاز های محلی منطقه ای مصادیق زیرجهت کار پیشنهاد می شود:

1- صنایع دستی محلی از قبیل سفالگری بافندگی و ......

2- کشاورزی یا باغداری وچگونگی توسعه وترویج آن و محصولات موجود درمنطقه و ..

3- دامداری و آشنایی با انواع و اقسام احشام و .........

4- صنایع بسته بندی

5- صنایع تولیدی و تبدیلی

6- آشنایی با جنگل و صنایع چوب در منلطق مختلف کشور

7- معماری و مشاغل مرتبط با آن

8- دانشگاهها و مراکز آموزش عالی موجود در منطقه

9- مراکز بهداشت درمان و بیمارستانها و در مانگاها

10- معادن و شیوه های استخراج

11- سدها و مراکز تولید انرژی

12- صادرات و واردات و بنادر کشور و بسیاری از مراکزی که در مناطق مختلف وجود دارد و ...

ب- با استفاده ار فعالیتهای مبتنی بر استعدادهای خاص مصادیق زیر جهت کار پیشنهاد می شود :

 

1- قرائت قرآن

2- داستان نویسی

3- قصه نویسی

4- نمایشنامه نویسی

5- اجرای نمایش و تئاتر

6- نقاشی

7 - طراحی

8- گرافیک

9- کاریکاتور

10- صنایع دستی

11- موسیقی

12- انواع ورزشها

13- بازی های محلی

14- خلاصه نویسی

15- خاطره نویسی

16- مقاله و تحقیق علمی

17- اجرای پانتومیم

18- روزنامه دیواری

19- تهیه گزارش ( گزارش نویسی)

20- مصاحبه با افراد

21- تهیه سرود وشعر

22- واژه گذاری پروژه به دانش آموزان

23- کار دستی وساخت وسایل

24- تهیه آلبوم عکس

25- بازدید علمی و فرهنگی

26-  خوشنویسی

27- طنز

طرح نظریه هوش های چندگانه گاردنردر فعالیت های مبتنی براستعدادهای خاص دانش آموزان

اگر معلم به تفاوت هاي فردي فراگيران توجه كند تقريبا مي توان مطمئن شد كه در هر كلاس همه آنان به اهداف و استانداردهاي ملي آموزشي دست مي يابند. يكي از نظرياتي كه اكنون فعاليت هاي يادگيري را بر اين اساس بنا نهاده است و مي توان از اين روش بعنوان فعاليت هاي مكمل درسي و آموزشي جهت تعمق و گسترش محتوي و مفاهيم درسي و يادگيري پايداري بكار برد نظريه هوش چند گانه هوارد گاردنر است.

گاردنر در كتاب قالب هاي ذهن درسال 1983 طيف گسترده اي از هوش را مطرح و دراين رابطه هفت هوش راعنوان مي كند:

1- هوش زباني- كلامي

2- هوش موسيقايي- موزون

3- هوش منطقي-رياضي

4- هوش بصري- فضايي

5- هوش بدني- جنبشي

6- هوش شخصي - دروني

7- هوش ميان فردي

8- هوش طبيعت گرايي

در اصل اين تئوري روش هاي متنوع تدريس را بجاي يك روش امكان پذير مي كند. یعني مي توان ذهن را در زمينه اي كه آماده است تحريك كرد و با شيوه اي كه مورد علاقه دانش آموز است پيش رفت .

بسياري از افراد از تمامي هوش هاي هشت گانه و قواي ذهني برخوردارند اما گاهي بعضي افراد در برخي هوش ها قوي تر و در برخي ضعيف ترند.

تكاليفي كه با توجه به تئوري هوش چندگانه گاردنر ارايه مي شود نمونه هايي از تكاليف خلاقيتي است و اين تئوري را مي توان دركليه رشته هاي درسي انتخاب و بكار برد يعني طراحي آموزشي در قالب هوش هاي چندگانه به ماهيت مبحث مورد تدريس بستگي دارد . و غالبا در هريك از رشته هاي درسي تعدادي از اين هوش هاي چند گانه اهميت بيشتري دارند.

v     منابع:     مجموعه مقالات همایش تبیین جایگاه فعالیت های مکمل وفوق برنامه

مبانی نظری وشیوه های ارزشیابی فعالیت های مکمل وفوق برنامه (دفتر ارزشیابی تحصیلی 1383)

راهنمای تهیه وتدوین فعالیت های مکمل وفوق برنامه (دفتر راهنمایی 1382)

راهنمای طراحی واجرای فعالیت های مکمل و فوق برنامه ( دفتر ابتدایی 1384)

خلاقیت

بسياري چنين مي پندارندكه خلاقيت خصوصيت ذاتي افرادي است كه با اين توانايي متولد مي شوند درحالي كه خلاقيت درنوع بشر به اندازه حافظه عموميت دارد ومي توان آن را با كاربرد اصول وتكنيكهاي معيني با ايجاد  فكرهاي جديد با اجتناب از عادات و عواملي كه موجب تضعيف اين استعداد مي شوند وبا برنامه اي مستمر به خوبي پرورش داد.

 

از نظر طرزكار توانائيهاي فكري انسان را مي توان در دسته بندي زير فهرست كرد :

 

الف - جذب :  توانايي مشاهده بكار بردن توجه

ب - ضبط   :توانايي حفظ كردن وبه خاطر آوردن

ج - استدلال :  توانايي تجزيه وتحليل و قضاوت

چ - خلاقيت :  توانايي تجسم پيش بيني و ايجاد ايده ها

 

در حال حاضر كامپيوتر مي تواند سه دسته اول فعاليتهاي جذب ،ضبط و استدلال را انجام دهد اما تا كنون هيچ ماشيني قادر به ايجاد ايده ها و خلاقيت نبوده است .

خلاقيت در مفهوم كلى به معنى خلق يك ايده تازه و مفيد است ‏، در لغت نامه روان شناسي خلاقيت چنين تعريف شده است :

(( كنش اختراعي تخيل آفريننده ))

و از ديدگاه روان شناسي خلاقيت  يكي از جنبه هاي اصلي تفكر و انديشيدن است و تفكر عبارت است از فرايند بازآرايي  يا تغيير اطلاعات  و نمادهاي كسب شده موجود در حافظه دراز مدت .

بر اساس  اين تعريف خلاقيت يعني تفكري واگرا كه ارتباط مستقيمي با قوه ي تخيل يا توانايي تصوير ساز ي ذهني دارد.

 

خلاقيت از ديد صاحب نظران داراي چهار مرحله است

 

مرحله آمادگي :

اين مرحله توجه دقيق و تمركز بر روي مسئله و شناخت كامل ابعاد و جوانب مختلف آن مي باشد .

( مرحله اي كه انگيزش دروني ابداع در فرد بوجود مي آيد )

مرحله نهفتگي

كه همان زمان تفكر و واكنش است و فرد ايده هاي خود را سازمان داده ، بازبيني كرده و در معرض آزمون قرار مي دهد .

مرحله بينش و بصيرت :
كه با شناخت ناگهاني همراه است و شخص به ناگاه موضوع را درك مي كند و به اجزاء مختلف مسا له ارتباط مي دهد.

مرحله بازبيني   :
در اين مرحله ايده يا طرح جديد ارائه شده مورد ارزيابي قرار مي گيرد و ممكن است مطالعه ي نتايج ، تفكر تازه يا راه حل جديد او را به تغيير يا تجديد نظر در آن وادار سازد.

 

مراحل آموزش خلاقيت به دانش آموزان :

 

1)   ايجاد انگيزه

2)   ايجاد روحيه تحقيق و تفكر علمي

3)   دامن زدن به تخيل دانش آموزان

4)   آموزش روش هاي حل مسئله

5)   انجام كارهاي علمي – تحقيقاتي

6)   انجام بازي ها و كار هاي فكري و هنري

7)   پرورش و وحدت بخشيدن به ابعاد متناقض  در دانش آموزان

 

 

پيشنهاد هايي كاربردي براي معلمان :

 

1-   در حين تدريس سئوالات بحث انگيز طرح كنيد .

2- از دانش آموزان بخواهيد ، مطالب تدريس شده يا موضوعات كتاب را نقادي و تجزيه و تحليل نمايند.

3- از طرح سؤالاتي كه تنها يك جواب معين  دارند ، در حد امكان اجتناب كنيد.

4-   از سؤالات عجيب و ظاهرا بي ربط دانش آموزان استقبال نمائيد.

5-   به نظريات و پيشنهادهاي دانش آموزان احترام بگذاريد .

6-   اگر دانش آموزي به جاي درك مطلب به حفظ آن پرداخت ، بي اعتنايي كنيد و زماني كه مطلب را درك نمود او را تشويق نمائيد .

7- گاهي تكاليف آزادي تعيين كنيد كه دانش آموزان به طور مستقل انتخاب و عمل نمايند .

8- روح تحقيق و جستجو را در دانش آموزان ايجاد و تقويت نمائيد .

9- به دانش آموزان فرصت دهيد درباره مسائلي كه مطرح مي شود ، به دقت فكر نمايند .

10- گاهي از دانش آموزان بخواهيد كه خود مسئله اي را طرح كنند و به پاسخ آن بيانديشند.

12- از روش بحث وگفتگو نهايت استفاده را ببريد.

13- به دانش آموزان نشان دهيد كه كيفيت يادگيري نسبت به كميت آن ارزش بيشتري دارد

14- به دانش آموزان فرصت دهيد به طور فعال در جريان يادگيري شركت نمايند ، گاهي لازم است دانش آموزان شخصا با اطلاعات مواجه شده و به يادگيري دست يابند .

15- فعاليت تدريس را بر حسب تجارب قبلي پايه ريزي نمائيد .

16- در كلاس ، محيطي آزاد ، بدون فشار و تنش ايجاد كنيد تا دانش آموزان به راحتي به سؤال ، بحث و گفتگو بپردازند .

17-  اعتماد به نفس دانش آموزان را تقويت نمائيد .

18- از ايجاد رقابت ميان دانش آموزان به شدت پرهيز نمائيد .

19- قدرت تخيل دانش آموزان را تقويت كنيد .

20- از محركات بصري  مانند : تصاوير ، نمودارها ، كارهاي دانش آموزان و غيره در كلاس استفاده كنيد .

21- سعي كنيد دانش آموزان ارتباط مسائل درسي را با واقعيت هاي زندگي درك نمايند .

22-گاهي به تناسب دروس ، آنها را تشويق كنيد ، راه حل هاي براي مسائل اجتماعي بيابند .

23- از وسايل آموزشي حداكثر استفاده را بنمائيد.